Ongehoord in het lab

Onenigheid over de keuze van de radiozender in het lab, behoort met de opkomst van de mp3-speler tot het verleden. Toch zijn iPods in het lab veel minder populair dan in de trein. De negatieve impact op de sfeer en de veiligheid vormen een heikel punt. ‘Ik heb niet eens zo’n ding.’

“Of het dragen van een mp3-speler op het lab onveilig is? Die vraag is me eigenlijk nog nooit eerder gesteld”, reageert Willem Reijnders, veiligheidsfunctionaris bij de Vrije Universiteit en het VU Medisch Centrum in Amsterdam. “Maar nu ik erover nadenk: het kan, net als in het verkeer, gevaarlijk zijn. Met een iPod op hoor je de omgevingsgeluiden niet. In het verkeer is dat bijvoorbeeld een naderende auto, op het lab het suizen van de brandende bunsenbrander.” Lesley Robertson, biologisch veiligheidsfunctionaris bij de TU in Delft, is het daar mee eens. “Als er iets fout gaat in een lab gaat dit meestal gepaard met een akoestisch signaal, denk bijvoorbeeld ook aan een centrifuge die in onbalans raakt.”

Reijnders is van plan voortaan met andere ogen door het lab te lopen. “Mp3-spelers zijn niet verboden in het lab, want het staat nergens in de Arbo-wet omschreven. Voor sommige zaken moet je echter je gezonde boerenverstand gebruiken. Voortaan ga ik het gebruik van een iPod op het lab ontraden.”

Zover gaat Robertson niet. Wat haar betreft zijn mp3-spelers tot op zekere hoogte wel toegestaan. Mits je de omgeving nog kunt horen, je snoer niet overal tegenaan slingert én je niet aan de knoppen zit.

Mobiele telefoons, die je wel moet aanraken als je ze in het lab gebruikt, vinden geen genade bij Robertson. Tenminste, als het gaat om microbiologische labs met een mogelijk besmettingsgevaar. Haar sanctie: de autoclaaf. Ze heeft al eens, ter illustratie, een mobieltje (zonder batterij!) gesteriliseerd in de autoclaaf. Hij was toen steriel én gesmolten. “Zit je bij mij in het lab met gecontamineerde handen aan je iPod, dan kan dat een dure grap worden.”


Eigen wereldje

Een ander heikel punt: werken in het lab wordt er met die kleine koptelefoontjes niet socialer op. “Het haalt de sfeer weg”, stelt Jasper Koerts, research analist in de vakgroep Medische Biologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen. “Op het lab hebben we ook vaak sociale gesprekken en mensen die een mp3-speler dragen zitten in hun eigen wereldje. Ze zijn moeilijk aanspreekbaar en hebben niet in de gaten wat er gaande is op het lab.”

“Als ik de oordopjes van mijn iPod in doe, ben ik weg uit het lab en kan ik in alle rust mijn acrylamidegel prepareren”, zei de Texaanse promovendus neurowetenschappen Renee Edlund onlangs tegen het tijdschrift the Scientist. Zij is elke dag 5 uur ingeplugd. Dat roept ook de vraag op in hoeverre mp3-spelers de uitwisseling van praktische labvaardigheden en wetenschappelijke kennis in de weg staan? Dat blijkt mee te vallen, volgens een aantal Nederlandse en Vlaamse labbewoners.

“Als ik iets wil vragen dan doe ik dat gewoon, ook als die persoon een iPod op heeft”, zegt Cindy Govarts, postdoc bij de vakgroep Immunologie-Biochemie van Universiteit Hasselt. “Wij kennen elkaar hier zo goed, dat ik wel weet dat dat kan.”

“Wij praten vaak over wetenschap in het lab, vooral wanneer er iets fout gaat met je experiment”, vult Klaartje Somers aan, werkzaam als promovendus bij dezelfde Hasseltse vakgroep. “Ik denk dat het gebruik van een mp3-speler wetenschappelijke discussies niet echt in de weg staan.”

Net als de Hasseltse onderzoekers, luisteren ze in Groningen liever met z’n allen naar de muziek op de radio. “Die staat altijd aan”, vertelt Koerts. “Er zijn hier wel enkelen die af en toe met een iPod op het lab zitten, maar ikzelf doe het nooit.”


Beter concentreren

"Ik heb niet eens zo’n ding”, reageert Bart Vaerenberg, promovendus bij de vakgroep Biomedische fysica aan de Universiteit Antwerpen: “Niemand gebruikt hier een mp3-speler. En zelfs de radio staat niet aan. Als ik naar muziek luister dan wil ik niet inspannend bezig zijn. Ik luister naar muziek als ik niks te doen heb.”

Somers heeft ook zelf geen iPod, maar haar collega's wel. “Het gebeurt wel eens dat die uren aan een stuk weefselcoupes moeten snijden in een afgezonderde ruimte. Dan kan een mp3-speler prettig zijn. En er zijn mensen die zich aan hun bureau met oordopjes in beter kunnen concentreren.”

Promovendus op de afdeling Dermatologie in het LUMC, Linda Gao, is zo iemand die achter de computer wel eens een iPod draagt. “Maar dat betekent niet dat je me niet mag storen. De mensen hier stellen evengoed hun vraag. Ik doe dat zelf ook.”

Govarts gebruikt haar muziekspeler met oordopjes mede uit praktische overwegingen nooit op het lab. “Je hoort bijvoorbeeld je timer niet.” De oordopjes van de nieuwste generatie worden immers steeds beter in het blokkeren van omgevingsgeluiden.


Podcasts

En de iPod als middel om bij te blijven op gebied van het laatste nieuws in de wetenschap? Alle grote wetenschapsbladen hebben een eigen wetenschappelijke podcast, van The Scientist tot Nature en van Science tot The Lancet. Toch is dit fenomeen, waarbij gesproken wetenschapsnieuws gedownload kan worden om later te beluisteren, bij de Nederlandstalige wetenschappers niet veel in gebruik. De Leidse Gao: “De meeste dingen kan ik op internet vinden en dan wil ik geen extra tijd besteden aan het zoeken naar interessante podcasts. Govarts: “Ik gebruik mijn iPod alleen voor muziek en associeer dat met ontspanning.”

De baas heeft over het algemeen geen problemen met gebruik van de muziekspeler. Somers: “Door het minimale gebruik is daar geen reden voor. En iedereen kan voor zichzelf goed beslissen hoe hij het best werkt.”


IPod-etiquette

  • Als iemand iets wil vragen, doe dan beide oordoppen uit.
  • Als je de sociale barrière wilt verlagen, werk dan met 1 oortje in.
  • Zing of neurie nooit mee. Op de maat meetikken of hoofdschudden is ook streng verboden.


Auteur: Shuraila Stoppel